KOCAELİ Kocaeli Hava Durumu
  • 5.2775 TL
  • 5.9531 TL
  • 6.7618 TL
Kocaeli Zirve
Astım
Astım
Yaşam
17 Aralık 2010 Cuma 14:04
  • 2132
  • 0

Astım

Eski Yunanca’da ‘Kısa alınan nefes, sıkıntılı solunum’ anlamına gelen astım, hava yollarının geri dönüşümlü olarak daralmasıyla seyreden ve ataklar halinde ortaya çıkabilen bir hastalıktır.

Dünyada yaklaşık üç yüz milyon kişiyi etkileyen önemli ve yaygın bir halk sağlığı sorunu olan astımın görülme sıklığının en yüksek bulunduğu ülkeler ise İngiltere, Yeni Zelanda, Avustralya ve İrlanda Cumhuriyeti'dir. Görülme sıklığının en düşük olduğu ülkeler ise Doğu Avrupa Ülkeleri (Arnavutluk, Romanya, Gürcistan, Rusya), Endonezya, Çin, Tayvan, Yunanistan ve Özbekistan'dır. Ülkemizde yaklaşık her yüz erişkinden 5-7'sinde, her yüz çocuktan 13-15'inde astım görülmektedir.

ASTIM NEDİR?

Acıbadem Kocaeli Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Uygar CENİK GOLABİ, astımın çocukluk veya erişkinlik döneminde başlayabildiğini vurguluyor. Çocukluk astımı genellikle beş yaşından önce başlar. Erkeklerde kızlara göre iki kat daha fazladır. Ergenlik döneminde kız-erkek oranı eşitlenir, erişkinlerde ise astım kadınlarda daha çok görülen bir hastalıktır. Astımda hava yollarında mikrobik olmayan bir iltihap vardır; hava yolu duvarları şiş ve ödemlidir. Hava yolu duvarının şişmesi ve hava yolunun daralması akciğerlerin uyaranlara karşı aşırı duyarlı olmasına yol açar. Koku, toz, duman gibi uyaranlar öksürük, nefes darlığı, göğüste hırıltı ve baskı hissi gibi yakınmalara neden olabilir.

BELİRTİLERİ NELERDİR?

Astımda hava yollarını saran kaslar kasılır, ödem artar ve hava yolu duvarı kalınlaşır, hava yolundaki salgı bezlerinden kıvamlı bir balgam salınır. Bu salgı da hava yollarının daralmasına katkıda bulunur ve havanın akciğerlere rahatça girip çıkması engellenir. Astım genetik olarak yatkınlığı olan kişilerin çeşitli çevresel faktörlerle (alerjenler, solunum yolu enfeksiyonları, hava kirliliği vb.) karşılaşmaları sonucu ortaya çıkabilen bir hastalıktır. Hava yolları daraldığı zaman öksürük (genellikle kuru öksürük), göğüste baskı hissi, göğüste hırıltı ve hışıltı, nefes darlığı ortaya çıkar. Bu belirtilerin biri veya birkaçı bir arada görülebilir. Astım tekrarlayıcı olarak yukarıdaki belirtilerin ortaya çıkması ile karakterize bir hastalıktır. Şikayetler daha çok gece veya sabaha karşı ortaya çıkar. Astım atakları kendiliğinden veya ilaçlarla düzelir, mevsimsel olarak değişkenlik gösterebilirler.

ASTIM NASIL ORTAYA ÇIKAR?

Astımın ortaya çıkmasında kişisel ve çevresel risk faktörleri rol oynar,

Kişisel risk faktörleri: Kişisel risk faktörleri kalıtım, cinsiyet ve şişmanlık gibi bireyin kendisine bağlı faktörlerdir. Anne veya babadan birisinde astım varsa çocukta astım olma olasılığı 1/3 ise, her iki ebeveynin astımlı olması durumunda çocuğun astım olma olasılığı 2/3'lere çıkar. Şişman kişilerde bazı hormon benzeri maddeler hava yolu fonksiyonunu etkileyerek astım gelişme olasılığını arttırabilir.

Çevresel risk faktörleri: Çevremizde bulunan ve sıklıkla karşılaştığımız bazı etkenler, genetik olarak yatkın olan kişilerde astımın ortaya çıkmasında, hastalığın ağırlığı ve seyri üzerinde önemli rol oynar.

• Mesleksel astım, kişinin işi nedeniyle tekrarlayıcı olarak karşılaştığı bazı alerjen ve iritan maddelerin astıma yol açmasıyla karakterize bir hastalıktır. Mesleksel astım maruziyet başladıktan uzun süre sonra (aylar veya yıllar sonra) ortaya çıkabilir. Hastanın etkenden uzaklaştırılması tedavideki en önemli noktadır. İş veya bölüm değişikliği yapılarak hastanın semptomları başlatan ve arttıran etkenlerle teması önlenmelidir.

• Gebelikte sigara içen annelerin çocuklarında ilk bir yıl içinde hışıltılı solunumla seyreden hastalığın gelişme riski dört kat fazladır.

• Anne sütü alan çocuklarda daha az solunum yolu hastalığı görülmektedir.

• Hava kirliliği, endüstrileşme, mevsimsel alerjenlerin yoğunluğunun artması astımın ortaya çıkması ve daha ağır seyretmesinde rol oynayabilir.

Şikayetlerin sıklığına ve şiddetine uygun tedavi alan astımlı hastaların yaşam kalitesi düzelir. Hemen hemen hiç yakınma kalmayabilir. Fakat bazı çevresel faktörler nefes darlığı, öksürük ve hışıltılı solunum gibi belirtilerin tekrar ortaya çıkmasına neden olabilir. Astım belirtilerini ortaya çıkaran bu etkenlere ‘tetikleyici faktörler` denir.

ASTIMI NELER TETİKLER?

Astım belirtilerini tetikleyen faktörler her hasta için farklı olabilir. Her hasta kendisini rahatsız eden bu etkenleri iyi bilmeli ve mümkün olduğunca onlardan uzak durmalıdır.

Alerjenler: Alerjenler tetikleyici faktörlerden biridir. Alerjenler çevremizde yaygın olarak bulunan, ancak duyarlı kişilerde sorunlara yol açabilen maddelerdir. Çocuklarda astımın yüzde 80'i alerjik iken, erişkinlerde bu oran yüzde 50 civarındadır. Polenler, ev tozu akarları, küf mantarı sporları, hamamböceği, hayvan tüyleri, süt, yumurta, balık, fıstık, soya, buğday gibi besinler alerjenlerden bazılarıdır.

Solunum yolu enfeksiyonları: Solunum yolu enfeksiyonları astım ataklarını tetikleyebilir.

Sigara dumanı: Sigara dumanına maruziyet çocuklukta ve erişkinde astım ataklarını tetikleyebilir. Astımlı hastaların yüzde 20 kadarı sigara içmektedir. Sigara hem astımı alevlendirebilir hem de astım tedavisinin etkinliğini azaltır.

Bazı ilaçlar: Astımlıların yüzde 10'unda bazı ilaçlar astım semptomlarını arttırabilir, astım krizine yol açabilir. Yüksek tansiyon, kalp-damar hastalıkları, kalp ritim bozuklukları, migren, göz tansiyonu (glokom) için kullanılan bazı ilaçlar, anestezik maddeler, aspirin ve diğer bazı ağrı kesiciler, romatizma ilaçları, radyolojik incelemeler sırasında kullanılan bazı ilaçlar astım belirtilerinin ortaya çıkmasına veya artmasına neden olmaktadır.

Hava kirliliği: Hava kirliliği de astım semptomlarının artmasına ve astım ataklarına yol açabilmektedir. Sadece dış ortam hava kirliliği değil, ev içi hava kirliliğine yol açan maddeler (ısınma veya soğutma için kullanılan yakıt dumanları, küf, hamamböceği) de benzer sonuçlara yol açabilir.

Bazı besin maddeleri: Bazı besin maddeleri de alerjik bireylerde astım alevlenmelerine ve ataklara yol açabilmektedir (balık, yumurta, süt, muz, kuruyemiş, kabuklu deniz ürünleri vs.)

Reflü hastalığı: Mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçışı olarak tanımlanan gastroözafageal reflü hastalığı, hava yollarında asitli mide sıvısının yarattığı hava yolu daralmasına bağlı olarak astım belirtilerini arttırabilir.

Egzersiz: Egzersiz, yeterli tedavi almayan astım hastalarında astım belirtilerini tetikleyebilir.

Stres: Stres ve duygusal değişiklikler de astım belirtilerinin ortaya çıkmasına veya var olan şikayetlerin artmasına yol açabilir.

ASTIMIN TANISI VE TEDAVİSİ


Tanı:

Astımda uygun ve yeterli tedavinin yapılabilmesi için öncelikle tanının doğru konulması gereklidir. Astım tanısında hastanın öyküsü çok önemlidir. Belirtilerin (öksürük, göğüste baskı hissi, nefes darlığı, hırıltılı solunum) tekrarlayıcı olması, ataklar dışında hastanın kendisini iyi hissetmesi, belirtilerin özellikle gece veya sabaha karşı ortaya çıkması, kişiye özgü alerjenler ya da iritan maddelerle belirtilerin ortaya çıkması, bazen egzersizi takiben semptomların belirmesi astım tanısını destekleyici bulgulardır. Ayrıca her üşütmenin hastanın göğsüne inmesi, solunum yolu enfeksiyonlarını takiben uzun süren öksürük astım tanısında önemlidir.

 Belirtilerin ilaçlarla veya kendiliğinden geçmesi, hastanın ailesinde astım veya alerjik hastalık öyküsü olması da tanıyı destekler. Fizik muayene ve akciğer röntgen incelemesi normal sınırlarda olabilir, bu durum astım tanısını dışlatmaz, astım tanısında kullanılan solunum fonksiyon testi de normal sınırlarda saptanabilir. Hastanın nefes verme hızını ölçen ve kişinin kendisinin rahatlıkla kullanabileceği PEF metre cihazı da hastalığın uzun süreli takibinde ve tanı koymada yardımcı olabilir.


Tedavi:

Astım uygun tedavi ve takiple kontrol altına alınabilen bir hastalıktır. Şikayetlerin şiddet ve sıklığına göre verilen uygun tedaviyle hastanın normal günlük aktivitelerini yapabilmesi sağlanabilir. Tedavide amaç hastanın yaşam kalitesini arttırmaktır. Hasta eğitimi, hastalığın tedavisinde çok önemli bir yere sahiptir.

Haber İhbar Hattı

YAZARLAR

Twitter

KENT REHBERİ